Press Release
April 21, 2020

Ang Commission on Population and Development, Rehiyon 10 (POPCOM X) naga-aghat sa mga ginikanan na may mga tin edyer nga mga anak sa pag lig-on pag bugkos sa ilang relasyon sa ilang mga kabataan para mas mapalambo ug mapalig-on ang ilang pagsalig sa kaugalingon ingon man mga kahanas nga kinahanglanon aron makab-ot ilang mga pangandoy sa kinabuhi.

Ang ahensya sa POPCOM nga maoy nanguna sa pagdumala sa populasyon nagadasig usab sa mga ginikanan sa pagbantay sa mga kalihokang online sa ilang mga tin-edyer, tungod sa daghang oras nga ginagugol niini sa mga gadget diin daghan niini ang negatibong na-impluwensyahan sa ilang sekswal nga binuhatan nga naga resulta sa sayong pagmabdos sa kabatan-onan.

Si Undersecretary Juan Antonio Perez III, MD, MPH nagpatin-aw nga “Ang Enhanced Community Quarantine (ECQ)” naghatag ug talagsaong oportunidad alang sa mga ginikanan ug sa ilang mga anak nga hinay-hinay hisgutan ang mga butang kabahin sa seks ug sekswalidad. Ang POPCOM lig-on nga nagtuo nga mas maayo nga ang mga ginikanan o mga hamtong maoy magsugod sa pagstorya ug pagpasabot sa ilang mga kabataan kabahin sa seks ug sekswalidad kay sa makatuon sila niini sa ilang mga kaedad o samot pa kun sa internet.”

Sa panukiduki sama sa pagtuon sa “Young Adult Fertility and Sexuality Study (YAFS4, 2013)” nagpakita nga 1 sa 3 (35.1%) nga kabatan-onan sa Rehiyon 10 nagbasa sa mga materyal sa pornograpiya, kapin sa katunga (56.3%) sa mga batan-on ang nagtan-aw sa X-rated nga mga sine ug video sa internet, 1 sa 5 (20.1%) sa mga kabatan-onan gapaambit sa mga sex video pinaagi sa mga cellphone. Dugang, ang pagtuon nagpadayag nga ang TV ug internet ang labing tinubdan sa kasayuran bahin sa seks; Labaw sa 1 sa 2 nga mga batan-on wala’y tinubdan sa kasayuran bahin sa seks. Sa sama nga pagtuon nagapadayag nga ang Rehiyon 10 ikaduha sa Rehiyon 11 sa porsyento sa kadaghan sa mga tin-edyer nga nabuntis ug ang Rehiyon X sa gihapon ang ika-2 sa pinakadaghan nga kabatan-onan kaniadto nga nigamit ug mga gidili nga droga.

Kadaghanan usab sa mga kabatan-onan sa Rehiyon 10 mas nagaduol ug nagaila sa ilang mga klasmet o higala nga makatabang kanila kung sila adunay problema nga may kalabutan sa seks o sekswalidad kaysa ilang mga ginikanan.

Ang maong pagtuon nagpamatuod usab nga ang “web” maoy gina-access sa mga kabatanonan sa mga kasayuran o mga isyu nga tungod sa kultura tingali ilang ikaulaw pagpangutana o paghisgut . Dugang pa, gibutyag niini nga “ang mga hilisgutan nga may kalabutan sa seks usa sa labing gipangita sa “Internet.”

Sa dugang nga pag-analisar sa YAFS4 nagpakita usab nga “ang mga batan-on nga naexpose sa pornograpiya o mga hilisgutan nga sekswal ang lagmit nakigpaghilawas gawas sa kaminyuon ug sayo nga nagasugod sa sekswal nga pakighilawas gani sa wala pa mag-edad ug 18”.

Samtang ang mga mobile phone, tablet ug laptop karon ang kasagaran nga mga aparato alang sa komunikasyon, buluhaton sa eskwelahan ug kalingawan, si Dr. Perez sa POPCOM nagapahimangno gihapon sa mga ginikanan nga kinahanglan nila nga mahibalan ang mga kalihokan sa ilang mga tin-edyer, labi na kung sila naggamit sa internet ug social media aron magiyahan sila sa husto nga proseso sa ilang sekswal nga pagtubo ug sa pagpalambo sa ilang mga kahanas sa kinabuhi nga makatabang kanila sa pagpugong o paglikay sa nakatangag nga peligro sa sayo nga sekswal nga binuhatan.

Bisan tinuod nga ang mga impormasyon sayon ra makuha sa internet pero gipasabut ni Dr. Perez nga ang POPCOM nagtuo nga ang una nga komunikasyon sa sekswalidad sa tawo mas maayo gyod nga tao sa tao: ang mga ginikanan ug mga anak kaysa inter aksyon sa mga anak ug sa internet.
Pagkahuman sa ECQ, tingali wala na o lisod na maka higayon o mogahin og dugay, bililhon ug kalidad nga oras sa mga anak. Isip mga ginikanan, kinahanglan natong gamiton kini nga oportunidad samtang ang ubang bahin sa kalibutan nagkinahanglag pag-usab. Naglakip usab kini sa paagi sa pag-ila ug pagproseso sa atong kabatan-onan sa hilisgutan sa sekswalidad. ”
“Ug ingon nga mga pangulo sa mga pamilya, adunay usa ka matang sa epidemya diin mahimo natong sulayan ‘pag-patag sa kurba’ – nga mao ang pagmabdos sa tin-edyer,” dugang ni Dr. Perez. “Samtang gipanalipdan nato kanunay ang atong pamilya gikan sa impeksyon sa COVID-19, importante usab kaayo nga panalipdan nato ang atong mga anak gikan sa mga hulga sa peligro nga mga kinaiyahan.”

Aron matabangan ang mga ginikanan ug mga tin-edyer sa paghimo og mapuslanon ug makahuluganon nga dayalogo o pag-istoryahanay sa ECQ, labi na bahin sa mga isyu sa sekswalidad, ang POPCOM padayon nga nagpakaylap sa kasayuran ug mga kakuhaan sa komunikasyon pinaagi sa mga panid sa Facebook: Commission on Population and Development-Region X ug @UsapTayoSaFP ingon man ang website niini: www .rp10.popcom.gov.ph.